Saturday, September 21, 2019

කන්දේ... ලන්දේ... ගඟුලැල්ලේ පේනා තෙක් මානේ...♪♪♪

කලබලකාරී නාගරික පරිසරයෙන් මිදිල අද අපි යනවා යක්ෂයින්ගේ අඩවියට. තව විදියකින් කියනව නම්, ලංකාවේ ලස්සනම පරිසර පද්ධතියක් පසුකරමින් මහියංගනයට. මහනුවර-පදියතලාව මාර්ගය ඔස්සේ මහනුවර ඉඳන් මහියංගනයට කි.මී. 75ක පමණ දුරක් තියෙනවා. ඒ අතරතුර හමුවෙන මොරගහමුල නගරයෙන් හැරිල කි.මී.10ක් ගිය තැන තමයි අපේ පලවෙනි නැරඹුම්පොල හමුවෙන්නෙ.

වික්ටෝරියා වේල්ල! ලංකාවේ උසම වේල්ල. එමෙන්ම රටේ විශාලතම ජලවිදුලි බලාගාරය ඉදිවන්නේ වික්ටෝරියා වේල්ල ආශ්‍රිතව. ඒ මෙගාවොට් 210ක විදුලිබලයක් මෙරටට දායාද කරමින්. 1980දී ඉදිකිරීම් ආරම්භවුනු වික්ටෝරියා වේල්ල ආශ්‍රිතව රසවත් කතාපුවතක් සැඟවී තියෙනවා. ඉස්සර මේ ස්ථානයේ කුඩා දිය ඇල්ලක් තිබිල තියෙනවා. වික්ටෝරියා දිය ඇල්ල ලෙස හැඳින්වුනු මේ ඇල්ල ආශ්‍රිතව වේල්ලක් ඉදිකිරීමට 1949 සිට ශක්‍යතා අධ්‍යයනයන් කෙරී තිබෙනවා. සමීක්ශණ සාර්ථක උනත් මේ සඳහා ලංකාණ්ඩුව සතුව ප්‍රමාණවත් ප්‍රතිපාදන තිබිල නෑ. ඒ නිසා එංගලන්තයෙන් ණය මුදලක් ලබාගැනීමට යෝජනාවී තියෙනවා. මේ සඳහා ඉල්ලුම් කිරීමට එවකට ජනාධිපති JR, විදුලිබල ඇමති ගාමිණී දිසානායක සහ ලලිත් ඇතුලත්මුදලි යන තිදෙනා එංගලන්තය බලා පිටත්ව ගොස් තිබෙනවා.
 මෙහිදී එලිසබෙත් ‍රැජින හමුවන මේ තුන්කට්‍ටුව මේ සඳහා ඇගේ මිත්තනිය වන වික්ටෝරියා ‍රැජිනගේ නම යෙදීමට කැමැත්ත පලකරනවා.(ඒත් මේ ස්ථානයේ ඇති වික්ටෝරියා දිය ඇල්ල නිසා ඒ නම ඒවනවිටත් යෝජනාවී තිබුනා.) මේ ගැන පැහැදුනු එලිසබෙත් ‍රැජින මෙය ණයක් ලෙස නොව ආපසු නොගෙවන ආධාරයක් ලෙස ලබාදීමට කැමැත්ත පලකරනවා. වික්ටෝරියා ව්‍යාපෘතියට රු. මිලියන 8900ක ආධාරයක් ලැබෙන්නේ එහෙමයි. මේ සඳහා අවශ්‍ය තාක්ශණික සහය හා ශ්‍රමය පවා එංගලන්තයෙන් ආනයනය කරනවා. 1984 දී වැඩ නිමවන වික්ටෝරියා වේල්ල 1985 අප්‍රේල් 12 වෙනි දින නිලවශයෙන් ලංකාවට පවරාදෙනු ලබනවා. වැඩ නිමවනවිට සේවකයින් 50 දෙනෙකු වේල්ල වෙනුවෙන් දිවි පුදා ඇති බව සඳහන් වෙනවා. උඩ ඡායාරූපයේ තියෙන්නේ ලංකාවේ සුප්‍රසිද්ධ සිත්තරෙක් ඇඳපු ලස්සන චිත්‍රයක්... නෙවෙයි. වික්ටෝරියා වේල්ල අවට පරිසරය මගේ කැමරාවේ සටහන් වූ ආකාරයයි.
වික්ටෝරියා වේල්ලෙන් සමුගත් අපි මහියංගනය දෙසට ගමන් කරන්නට උනා. හුන්නස්ගිරිය පසුකර මඳ දුරක් ඇදෙන විට දහ අට වංගුවට කලින් හමුවෙන "දහ අට වංගුව නැරඹුම් මැදිරිය" කියන්නේ තේ උගුරක් බී ගමන් විඩාව නිවාගැනීමට කදිම ස්ථානයක්.
ඔන්න බලාපන් බුලතා කරපු බලේ...
යතුරු දාපු ගල්දොර යට වතුර හැලේ...
එන යන්නෝ ඉඩ නෑරම බැලුම් ගලේ...
සොරබොර වැව නුදුටු ඇස් මොටද පින් කළේ....

මහියංගනය නගරයට එන සංචාරකයින් අනිවාර්යයෙන්ම නවතින තැනක් තමයි සොරබොර වැව. මහියංගන විහාරය හැරුණුකොට මේ ප්‍රදේශයේ තියෙන සුවිශේෂිතම සංචාරක මරමස්ථානය සොරබොර වැවයි කිව්වොත් එය අතිශෝක්තියක් නෙවෙයි. මෙහි ඇති පෞරාණික බවත්, වැවේ සැඟවී ඇති අපූරු ඉතිහාස කතාවත්, වැව ආසන්නයේ ඇති ඇළ මාර්ගය ස්නානය කිරීමට කදිම ස්ථානයක් වීමත් ඊට හේතු සපයනවා.
දු‍ටුගැමුණු රජතුමාට බුලත් පිලිගැන්වීම සඳහා බුලතා නමැති සෙනෙවියෙකු සිට තිබෙනවා. ඔහු තම විවේක වේලාවන්හිදී ප්‍රදේශය අවට සංචාරය කරල තියෙනවා. මෙහිදී කඳු අතර පිහිටි පහත් බිමත්, ඒ අසලින් ගලන දියවන්නා ඔයත් දැකපු බුලතාට අපූරු අදහසක් පහල වෙලා තියෙනවා. ඒ අදහස යථාර්තයක් කරගැනීමට බුලතා තනියම වෙහෙස වෙලා තියෙනවා. ඒ මහන්සියේ ප්‍රතිඵලය තමයි සොරබොර වැව. මේ වැවේ විශේෂත්වය තමයි බිසෝකො‍ටුවක් නොමැතිවීම සහ කලුගලක් දෙපලු කර තැනූ ස්වාභාවික සොරොව්වක් පිහිටීම. බුලතාගේ බිරිඳ යෝධි නම් කාන්තාවක්. බුලතා වැව තනද්දී ඔහුට බත ‍රැගෙන ආවේ ඇයයි. ඇය යන එන විට ගල් වලින් පඩිපෙලක් සාදා තිබෙනවා. ඒ පඩිපෙලේ නටඹුන් අදත් දහ අට වංගුව අවට ඇතැයි ගම්මුන් පවසනවා. මේ ශක්තිවන්ත යුවල නිසා අක්කර 2000ක පමණ වගා බිමක් ජලයෙන් පෝෂණය ලැබූ බව සඳහන් වෙනවා.
මේ තියෙන්නේ මහියංගනය දාගැබ. මහියංගනයේ සංචාරය කරන බෞද්ධයින්ගේ නැරඹුම් ලැයිස්තුවේ ප්‍රමුඛතාව හිමිකරගන්නේ මහියංගනය විහාරය. මහියංගන දාගැබ බෞද්ධයින්ට කිහිප දිශාවකින් වැදගත් වෙනවා. බුදුන්වහන්සේගේ අකුධාතුව මේ චෛත්‍යයේ නිධන්කරල තියෙනවා. ඊට අමතරව බුද්ධත්වයෙන් නවවෙනි වස දුරුතු පෝදා බුදුන්වහන්සේ මුල්වරට ලංකාවට වඩිනවා. එසේ වැඩම කල බුදුන්වහන්සේ යක්ශයින් දමනය කිරීම සඳහා සිරි දෙසුම දේශනා කරන්නේ මේ ස්ථානයේ සිට බවයි සඳහන් වෙන්නේ. ඒ වගේම බුදුන්වහන්සේ ජීවමාන කාලයේදීම උන්වහන්සේගේ කේශ ධාතුව නිධන්කොට සෑදූ ලොව මුල්ම චෛත්‍යය මෙය බවත් ඉතිහාසයේ සඳහන් වෙනවා.
මේ තියෙන්නෙ අපේ ඊලඟ නැරඹුම්පොල. දඹාන වැදි ගම්මානය. මහියංගනයේ සිට කි.මී 20ක ඇවෑමෙන් අපි දඹානට සේන්දු උනා.
සොරබොර වැවේ එගොඩෙත් ඉන්නේ වැද්දෝ...
සොරබොර වැවේ මෙගොඩෙත් ඉන්නේ වැද්දෝ...
සොරබොර වැවේ දෙගොඩෙම ඉන්නේ වැද්දෝ...
අපටත් නෙළුම් මල් හුලන්නට දෙද්දෝ...
එදා මහියංගනයේ අණසක පැතිරවූ වැදි ‍රැහේ ඇත්තන්ව ජනකවියා දු‍ටුවේ එහෙමයි. මෙදා වැදි ගම්මානයේදී තිසාහාමි සොහොනත්, ඔහු ජීවත් වූ නිවසත්, වැදි කෞතුකාගාරයත්, සාම්ප්‍රදායක කිරිකොරහ නැ‍ටුමත් දැකබලා ගන්නා ඔබට මීපැණි හෝ සත්ව දත්වලින් නිපදවූ ආභරණ මිලදී ගන්නත් අවස්ථාව ලැබෙනවා. පහත තියෙන්නේ දඹාන වැදි ගම්මානයේදී මගේ කැමරා කාචයේ සටහන් වුනු සේයාරූ කීපයක්.



දඹානට සමුදුන් අපි නැවත මහියංගනය බලා පිටත් උනා. මේ තියෙන්නෙ වැදි ගම්මානයේ සිට කි.මී 2ක් මහියංගනය දෙසට වන්නට ඇති ආයුර්වේද කෞතුකාගාරයක්. මෙය මෑතකදී විවෘතකල පෞද්ගලික කෞතුකාගාරයක්. මෙහිදී රු. 100/-ක ටිකට් පතක් මිලදීගන්නා ඔබට සිංහල ආයුර්වේදයේ ඖෂධ වර්ග, ප්‍රතිකාර ක්‍රම ආදී තොරතුරු දැකබලා ගන්න පුලුවන්. වැදි ගම්මානයේ සිට කි.මී 4ක් මහියංගනය දෙසට වන්නට ඇත්තේ මාවරගල ආරණ්‍ය සේනාසනය. ආරාම, කටාරම්, මුරගල්, ගල් කණු සතිත මෙය ඉපැරණි ලෙන් විහාරයක්. වර්තමානයේ ලෙන් 7ක් පමණ ඉතිරිවී ඇති බවත් සෙල් ලිපි 6ක් සොයාගෙන ඇති බවත් දැනගැනීමට ලැබුනා.
අපේ නවාතැන්පොල තිබුනේ මහියංගන නගරයේ ඉඳන් කි.මී 8ක් දකුණට වන්නට. පහල තියෙන්නේ තියෙන්නේ අපේ නවාතැන්පොල ඉදිරියේ තිබුනු මාපාකඩ වැව. අක්කර 1500ක වපසරියක පැතිරිල තියෙන මේ සුන්දර වැව මහියංගනයේ සංචාරක ආකර්ශණය දිනාගත් තවත් එක් ප්‍රධාන ස්ථානයක්. උදෑසන හිරු කිරණ මාපාකඩ වැව් ඉස්මත්ත සිපගත් අයුරු මගේ කැමරාවේ සටහන් උනේ මෙහෙමයි.

මහියංගනයේ දෙදින සංචාරයකින් අනතුරුව අපි නැවතත් මහනුවර බලා පිටත් උනා. ආපසු ගමනට අපි ‍තෝරාගත්තේ රන්දෙණිගල, අධිකාරිගම හරහා වැටී තිබුනු කි. මී. 100කට ආසන්න දුරකින් යුත් මාර්ගය. මේ මාර්ගය ‍තෝරා ගැනීමට හේතු දෙකක් අපිට තිබුනා. එකක් තමයි, රන්දෙණිගල වේල්ල නැරඹීම. අනිත් හේතුව තමයි මේ ඡායාරූපයේ දැක්වෙන්නේ. මහියංගන - බදුල්ල පාරේ මැදියාය 17 කණුවෙන් හැරිල කි.මී. 17ක් ගිය තැන ඇති හුදකලා බිම්කඩක ඇති මේ විහාරය හඳුන්වන්නේ නාගදීපය යනුවෙන්. බුදුන්වහන්සේගේ දෙවන ලංකාගමනය සිදුවූ යාපනය නාගදීප විහාරය ගැන ඔබ අසා ඇති. එහෙනම් මොකක්ද මේ නාගදීපය? අපි ඒ ගැන විහාරාධිපති හිමියන්ගෙන්ම අසා දැනගනිමු.
"මහත්තයෝ.. මේ ඔය ඇත්තො ඇවිල්ල ඉන්නෙ එසේ මෙසේ තැනකට නෙවෙයි. ලංකාවෙ පරණම පන්සලකට. මේකෙ දාගැබ් 7ක් තිබිල තියෙනවා. බොහොම පැරණි ඒව. මහියංගන විහාරෙ තරම්ම පරණයි. දැනට ඔය ඇත්තොන්ට දාගැබ් 2ක් පේන්න තියෙනව. අන්න අර පේන ලොකු දාගැබ මැදිකරගෙන මහ විසාල දාගැබක් තිබිල තියෙනව. පරණ විහාරෙ පොලොවට යටවෙල තියෙන්නෙ. ඒව හොයාගන්න දැන් සෑහෙන කාලෙක ඉඳන් කැනීම් කටයුතු වෙනව."


"එතකොට හාමුදුරුවනේ බුදුහාමුදුරුවො දෙවෙනියට වැඩියයි කියන යාපනේ නාගදීපෙයි මෙහෙයි අතර සම්බන්ධයක් තියෙනවද?"
"මහත්තයෝ... යාපනේ තියෙන විහාරෙට නාගදීපෙ කියල කියන්නෙ නයිනතිව් දූපතේ තියෙන නිසා නෙව. බුදුහාමුදුරුවො වැඩම කරපු නාගදීපෙ තමයි මේ. රේණුකාණෙ චන්ද්‍රවිමල හාමුදුරුවො.. එතකොට බලංගොඩ ආනන්ද මයිත්‍රී හාමුදුරුවො වගේ උන්නාන්සෙලත් ඒක කියල තියෙනව."
විහාරය නිරීක්ශණය කරපු මට විහාරය අවට විශාල නටඹුන් ප්‍රමාණයක් දැකගැනීමට ලැබුනා. ඒ වගේම දු‍ටුගැමුණු රජතුමා යුද්ධයට යෑමට පෙර මේ විහාරස්ථානයේ භාරහාර වී ඇති බවත් දැන ගැනීමට ලැබුණා. ඒ අනුව යමින් හිටපු ජනාධිපතිතුමා යුද්ධයේ අවසාන කාලයේදී මේ විහාරයට භාරහාර වී ඇති බවත් විහාරාධිපති හිමියන් මා සමඟ ප්‍රකාශ කලා. ඒ බව සනාථකරන ඡායාරූප කිහිපයක් ආවාසගෙයි බිත්තියේ එල්ලා ඇති අයුරු දැකගැනීමට ලැබුනා.
නාගදීපයෙන් සමුගත්තු අපි ඊලඟට නතර උනේ රන්දෙණිගල වේල්ල ලඟ. 1982 සිට 1986 දක්වා කාලය තුල ඉදිවුනු මේ යෝධ වේල්ල සඳහා 75% පමණ වියදම් දායකත්වය දරා ඇත්තේ ජර්මනියයි. රන්දෙණිගල ජල විදුලි බලාගාරය මෙගාවොට් 126ක විදුලිබලයක් මෙරට ජාතික විදුලිබල පද්ධතියට එක්කරන වග දැනගන්න ලැබුනා. අපි රන්දෙණිගලින් පිටවෙනවිට තරමක් හවස් වී තිබුනා. හිරු බැස යමින් පැවති වේලාවක උනත් අපි මේ පසු කරන්නේ ලංකාවේ ලස්සනම පරිසර පද්ධතියක් බව අපිට අවබෝධ උනා. සතර අත විහිදුනු කඳු යාය, කඳු වසා වැවුනු තුරු ගොමුව, ඒ අතරින් ගලන ඇල දොල පරිසරයට එක්කරන්නේ අපූරු ලාලිත්‍යයක්. ඒ ලාලිත්‍යය රසවිඳින්න ඔබටත් ආරාධනා කරමින් අදට සමුගන්නම්. සුභ දවසක්!
read more "කන්දේ... ලන්දේ... ගඟුලැල්ලේ පේනා තෙක් මානේ...♪♪♪"

Saturday, August 31, 2019

පොල් රුප්පාවෙන් තල් රුප්පාවට

අවුරුදු තිස්ගානක ජීවිතකාලය තුල අනුරාධපුරයෙන් උතුරට ගමන් කරන පලවෙනි අවස්ථාව. ජීවිතයේ විශාල අඩුවක්ව තිබූ දෙයක් පිරවීමට තැත්කරන සේයාවක් මට දැනෙන්න ගත්තා. යාපනය! මම එනවා! ඒ තනියම නෙවෙයි. මගේ බ්ලොග් පාඨක ඔබ සැමදෙනා එක්කයි. උදෑසනම කොළඹින් පිටත් වූ අපි උදෑසන 8 පමණ වනවිට අනුරාධපුරයට සේන්දු උනා. එතැනින් මැදවච්චිය හරහා වවුනියාවට පැමිණි අපිට පරිසරයේ සිදුවන වෙනස්කම් හොඳින් දැනෙන්නට උනා. අව්වට වියලුනු ගහකොල, කර්කශ පොලොව, පොල් වෙනුවට යායට වැවුනු තල් ගස් අප තුල ඇතිකලේ ආගන්තුක හැඟීමක්.

මේ තියෙන්නේ අපේ පලමු නවාතැන. කිලිනොච්චි යුධ ස්මාරකය. කොටි ත්‍රස්තවාදය සංකේතවත් කරමින් ඉදිවුනු ඝනකාභයකින්, එය දෙදරවූ හමුදාබලය පිළිඹිඹු කරන වෙඩි උණ්ඩයකින්, මානුෂීය මෙහෙයුමේ අනුහසින් පැන නැගුනු සාමයේ පියුමෙන් සහ නිදහසේ අභිමානය විහිදාලමින් ලෙලදෙන ජාතික ධජයෙන් සුසැදි මේ ස්මාරකය කිලිනොච්චි නගරය මධ්‍යයේ අභිමානයෙන් ලෙලදුන්නේ මෙහෙමයි.


කිලිනොච්චියේ සිට අලිමංකඩට තියෙන්නේ කි.මී. 15කට අඩු දුරක්. මේ තියෙන්නේ අලිමංකඩ හසලක ගාමිණී රණවිරු ස්මාරකය. හසලක ගාමිණී ගැන නොදන්නා කෙනෙක් නැති තරම්. කිලෝ දහස් ගනනක වෙඩිබෙහෙත් පිරවූ මෙම බුල්ඩෝසරය අලිමංකඩ කඳවුර දෙසට ඇදෙන්නට උනා. ඒ 1991 ජූලි 13 වෙනිදා රාත්‍රියේයි. සිදුවීමට යන අනතුර කල්තියා තේරුම් ගත් ගාමිණී අත්බෝම්බ දෝතින්ගෙන බුල්ඩෝසරයට කඩාපැන මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරයක් දියත් කලා. එමඟින් අලිමංකඩ කඳවුරත් සහෝදර සෙබලුන් සියගනනකගේ ජීවිතත් ‍රැකදීමට ගාමිණී සමත්වුනා. පසුව පරම වීර විභූෂණ සම්මානයට පාත්‍ර වූ මේ වීරෝධාර රණවිරුවා වෙනුවෙන් උපහාර දක්වන්න තියෙන හොඳම තැන මෙතනයි. ඔහුගේ ඡායාරූප, හමුදා ජීවිතයේ භාවිතා කල උපකරණ ආදී බොහෝදෑ මෙහි ප්‍රදර්ශණයට තබා තිබෙනවා. මෙකී දෑ නරඹන බොහෝ දෙනාගේ නෙත් කඳුලින් තෙත් කිරීමට මේ ප්‍රදර්ශණ කුටිය සමත් වෙනවා. අවසානයේ රු. 25/-කට මිලදී ගත හැකි මල් කලඹක් ගාමිණී පිලිරුව ඉදිරියේ තැන්පත් කිරීමටත් නරඹන්නන්ට අවස්ථාව සලසල තියෙනවා.

දීර්ඝ ගමනකින් පස්සෙ අපි අවසානයේ යාපනය නගරයට ලඟා උනා. මේ තියෙන්නෙ හින්දු භක්තිකයින්ගේ වන්දනාවට පාත්‍ර වුනු නල්ලූර් කන්දස්වාමි කෝවිල. යාපනය නගර මධ්‍යයේ පිහිටා ඇති මේ කෝවිල ක්‍රි.ව. 1734 දී ඉදිකොට තිබෙනවා. මෙහිදී මුරුගන් දෙවියන් ප්‍රධාන හිංදු දෙවිවරුන් වන්දනාවට පාත්‍ර වෙනවා. පිරිමි අය කෝවිලට ඇතුල් විය යුත්තේ උඩුකය නිරුවත්වයි. කාන්තාවන් දෙඋර වැසෙන සේ සංවර ඇඳුමින් සැරසිය යුතුයි. මෙහි පූජාවේලාවන් වන්නේ පෙ.ව. 4.30, පෙ.ව. 10.00 සහ ප.ව. 4.30 යි. එමෙන්ම සෑම වසරකම අගෝස්තු 6 සිට 30 දක්වා වාර්ෂික කෝවිල් සැණකෙලිය පවත්වනවා. මේ නිසා කෝවිලට දැඩි ආරක්ෂාවක් සපයා තිබුනා.

කෝවිල අවටදී දමිළ ජාතිකයින් කීපදෙනෙකු හඳුනාගැනීමට ලැබුනා. ඔවුන් සමඟ කල කතාබහේ දී පැහැදිලි උනේ ඔවුන් ඉතා ලෙන්ගතු පිරිසක් බවයි. දකුණේ දී විදේශ සංචාරකයෙකුට ලැබෙන මට්ටමේ පිලිගැනීමක් උතුරේදී සිංහල අපිට ලැබුනා. භාෂාවෙන් හා සංස්කෘතියෙන් වෙනස් උනත් ඔවුන් අපේම රටේ අපේම සහෝදරයින් පිරිසක් බව අපිට පසක් උනා. ඔවුන්ගේ සුහදශීලීත්වය, ආගන්තුක සත්කාර ඉදිරියේ මට මතක් උනේ ගුණදාස කපුගේ ගේ මේ ගීතය.
උතුරු කොනේ නුඹ හිනැහෙන් නඩරාජා මල්ලියේ
දකුණු කොනේ නුඹ හිනැහෙන් සුමනසිරි මල්ලියේ
උතුරු කොනේ නුඹ හිනැහෙන් සෙල්ලම්මා නංගියේ
දකුණු කොනේ නුඹ හිනැහෙන් සෙනෙහෙලතා නංගියේ

අද අපේ යාපන සංචාරයේ දෙවෙනි දවස. අද දිනයේ අපේ පලවෙනි නැරඹුම් ස්ථානය වුනේ නිලවරෛ ලිඳ. පතුල නොපෙනෙන ලිඳ ලෙස ප්‍රචලිත මෙය නල්ලූර් කෝවිලේ සිට කි.මි. 12ක පමණ දුරකින් පිහිටා තිබෙනවා. යාපනයේ කි.මී. 12ක් යාමට ගතවෙන්නේ කොළඹදී ගතවනවාට වඩා ඉතා අඩු කාලයක්. ඒ මනාව සැකසූ කාපට් පාරවලුත්, අඩු වාහන ප්‍රමාණයකුත් ඇති නිසා. පුරාවිද්‍යා ස්මාරකයක් ලෙස නම්කර ඇති මේ ඉපැරණි ලිඳට පතුලක් නොමැති බව බොහෝදෙනා විශ්වාස කරනවා. නමුත් මෑතකදී නාවික හමුදාවෙන් කල ගවේශණයකදී හෙළි උනේ මීටර් 52.5ක් ගියකල මෙහි පතුල හමුවෙන බවයි. ඉන් මීටර් 18.3ක් දක්වා මිරිදියත්, එතැන් සිට කරදියත් ඇති බව සොයාගෙන තිබෙනවා. ලිඳ තුල විවිධ දිශාවලට විහිදී යන දෝනා කීපයකුත් හඳුනාගෙන තියෙනවා. එමෙන්ම ලිං පතුලේ තිබී කරත්ත කීපයක කොටස්ද හමුවී ඇතිබව දැනගැනීමට ලැබුනා.

මේ තියෙන්නේ අපේ දෙවෙනි නැරඹුම් පොල. කන්තරෝදය පුරාවිද්‍යා භූමියේ පිහිටි කදුරුගොඩ පන්සල. කදුරුගොඩ කියන්නෙ බෞද්ධයින්ට කීප දිශාවකින් වැදගත්වෙන පුදබිමක්. සංඝමිත්තා තෙරණිය සමඟ වැඩමවූරහතන් වහන්සේලා 60 නමක් මේ ස්ථානය කේන්ද්‍ර කොට ගනිමින් ධම්ම ප්‍රචාරක කටයුතු කර තිබෙනවා. දිනක්, විශ හතුවර්ගයක් වැලඳීමෙන් මේ රහතන් වහන්සේලා 60 නමම අපවත් වී තිබෙනවා. පසුකාලීනව දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා විසින් උන්වහන්සේලාගේ භෂ්මාවශේෂ නිධන් කොට උන්වහන්සේලාගේ ජේෂ්ඨත්වය අනුව විවිධ ප්‍රමාණයින්ගෙන් මෙසේ දාගැබ් 60ක් සාදවා තිබෙනවා. කොරල් හා හුණුගලින් නිමවූ මෙකී දාගැබ් වලින් 22ක් පමණ අදටත් සු‍රැකිව මෙහි දැකගැනීමට පුලුවන්. මීට අමතරව බුදුන්වහන්සේ දෙවනවර ලංකාවට වැඩම කල අවස්ථාවේ කදුරුගොඩ පංසලේ සුලු මොහොතක් විවේකීව සිටි බව පැවසෙනවා. 1917 දී යාපනය ආණ්ඩුකාර පෝල් පීරිස් විසින් මෙම ස්ථානය පරීක්ෂාකර තිබෙනවා. එහිදී හමුවූ පුරාවස්තු රාශියක් යාපනය කෞතුකාගාරයේදී අදටත් දැකිය හැකියි.


කදුරුගොඩින් සමුගත් අපි ඊලඟට නතර උනේ කැශුරිනා වෙරළ තීරයේ. මෙය සංචාරකයින් අතර ප්‍රචලිත වී තිබෙන්නේ බොහෝ දුරක් යනතෙක් නොගැඹුරුව පවතින කරදිය තටාකයක් විදියට. ස්නානය කරන්න කදිම ස්ථානයක්. කැශුරිනා මුහුදු වතුරේ හිතේ හැටියට විනෝදවුනු අපි එතැනින් පිටත් උනේ දඹකොළප‍ටුනට.


මේ තියෙන්නේ දඹකොළප‍ටුන සංඝමිත්තා බෞද්ධ විහාරය. බු.ව. 3 වන සියවසේදී සංඝමිත්තා තෙරණිය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ අංකුරයක් ‍රැගෙන ලංකාවට ගොඩබසින්නේ මෙතනදියි. අතීතයේ මෙය නැව්තොටක් ලෙසත් භාවිතා වෙලා තියෙනවා.
සංඝමිත්තා විහාරය වැඳපුදාගෙන අවසන්වනවිට දවල් ආහාර වෙලාවත් ලංවෙලා තිබුනා. විහාරයට යාබදව තියෙන දඹකොළප‍ටුන රෙස්ට් කියන්නෙ දිවා ආහාරයට කියාපු තැනක්. නාවික හමුදාවෙන් පාලනය වෙන මෙහි ආහාර වලට අමතරව නවාතැන්පහසුකම්ද සපයනු ලබනවා.

සංඝමිත්තා විහාරයට සමුදුන් අපේ ඊලඟ නවාතැන උනේ කීරිමලෛ පොකුණ. යාබදව පිහිටි නගුලේෂ්වරම් කෝවිලට අයිති මේ පොකුණ කාන්තා/පිරිමි ලෙස කොටස් දෙකකට වෙන්ව පවතිනවා. කීරිමලෛ යන්නෙහි තේරුම මුගටි කන්ද යන්නයි. ජනප්‍රවාදයෙන් එන අපූර්ව කතා පුවතක් මේ පොකුණේ ගැබ්වෙලා තියෙනවා. මුගටි මුහුණක් තිබුනු  ඍෂිවරයෙක් මේ පොකුණෙන් දිය නාල තියෙනවා. දිය නෑමෙන් පස්සෙ ඔහුගේ මුගටි පෙනුම නැතිවෙලා තියෙනවා. ඊට කෘතගුණ සැලකීමක් වශයෙන් ඔහු මෙම නගුලේෂ්වරම් කෝවිල ඉදිකල බවයි ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වෙන්නෙ. විශේෂත්වය වෙන්නේ මුහුද අසල තිබුනත් මේ පොකුණේ තියෙන්නේ මිරිදිය. පෙර සඳහන් කල නිලවරෛ ලිඳේ ඇති දෝනාවකින් මේ පොකුණට ජලය ගෙන එන බවටත් විශ්වාසයක් තියෙනවා. සතියේ  දවසක් උනත් අපි එහි යනවිට බොහෝ දමිල සහෝදරයින් පිරිසක් එහි දියනාමින් සිටියා.
කීරිමලෛන් පසු කන්කසන්තුරේ, වැල්වැටිතුරෙයි (ප්‍රභාකරන්ගේ උපන් ගම) හරහා අපි ආවෙ ලංකාවේ උතුරු කොනට. සක්කොටෛ තුඩුව ලෙස මෙය හඳුන්වනවා. එහිදී අපිට දකින්න ලැබුනේ හුණුගල් බහුල වෙරලක්. උතුරු මුහුදෙන් හමා එන සැඳෑ සුලඟ අපේ ගත සෙනෙහසින් වෙලාගන්නා සේයාවක් දැනෙන්නට උනා. මේ එහිදී මගේ කැමරාවේ සටහන් වුනු ඡායාරූපයක්.
ලංකාවේ උතුරු කොනෙන් සමුගත් අපි ඊලඟට නතර උනේ යාපනය මහජන පුස්තකාලය තුල. මෙය 1933 වසරේදී ඉදිකර තිබෙනවා. 1981 ජාතිවාදී ගිනිදැල් මේ පුස්තකාලය වෙලාගන්නා විට මෙය ආසියාවේ විශාලතම පුස්තකාල වලින් එකක් ලෙස නම් කෙරී තියෙනවා. ඒ 97000කට අධික පොත් ප්‍රමාණයක් සහිතවයි. 2001 වසරේදී යලි ප්‍රතිසංස්කරණය කෙරුණු මේ මහා පොත්ගුල මගේ කැමරා කාචයේ සටහන් උනේ මෙහෙමයි. සඳුදා සහ රජයේ නිවාඩු දිනවල හැර අනිත් දිනවල ප.ව. 6.30 දක්වා මෙය නරඹන්නන්ට විවෘත වනවා.
දෙවෙනි දිනයේ අපේ අවසාන නැරඹුම් ස්ථානය උනේ යාපනය ශ්‍රී නාගවිහාරය. විශේෂ ආකර්ශණයක් ගන්නා ස්ථානයක් නොවුනත් මෙහි ඇති ඓතිහාසික වටිනාකම නිසා බොහෝ පිරිස් මේ ස්ථානය වන්දනාකිරීමට පැමිණෙනවා.

“දෙව්ලොව දෙවියන් පුද කළ බෝධිය
නා ලොව සතියක් පුද ලද බෝධිය
දෙනෝ දහක් දෙන වඳිනා බෝධිය
අපිත් වඳිමු ජය සිරි මහ බෝධිය”

බෝධි පූජා කවි පොතේ ඇති මේ කවිය ඔබට මතක ඇතැයි සිතමි. සංඝමිත්තාවන් වැඩමවන ලද ශ්‍රී මහා බෝධිය දේවානම්පියතිස්ස රජු විසින් මෙම ස්ථානයට ‍රැගෙනවිත් තිබෙනවා. එහිදී නාග ගෝත්‍රිකයින් විසින් සතියක් පුරාවට බෝධිය මෙම ස්ථානයේ තබාගෙන පුද සත්කාර කල බව සඳහන් වෙනවා. "නා ලොව සතියක් පුද ලද බෝධිය" ලෙස සඳහන්වන්නේ මෙය බවයි දැනගැනීමට ලැබුනේ.
අද අපේ යාපන සංචාරයේ තෙවන සහ අවසාන දිනය. කාලයේ හිඟකම නිසාත්, අපේ නඩයේ කුඩා දරුවන් කීප දෙනෙකු සිටි නිසාත් නාගදීපය සහ ඩෙල්ෆ් දූපත්වල සංචාරය අපි පසුවට කල් දැමුවා. නමුත් ඔබේ යාපන සංචාරයේදී මෙම දූපත් දෙක අනිවාර්යයෙන්ම නරඹන ලෙස මම ඔබට යෝජනා කරනවා. මෙම දූපත් නැරඹීමට නොගියත් ඒගැන කරුණු සොයා බැලීමට මා අමතක කලේ නෑ.
චූලෝදර මහෝදර නාරජවරුන් අතර මැණික් පු‍ටුවක අයිතිය අරඹයා සටනක් ඇතිවුනා. මේ සටන සන්සිඳවනු පිණිස බුදුන් වහන්සේගේ දෙවන ලංකාගමනය සිදුවන්නේ නාගදීපයටයි. එකී මැණික් පු‍ටුව (මිණිපළඟ) තැන්පත්කොට නාගදීප දාගැබ තනා ඇතිබව කියැවෙනවා. ඇතමුන් එකී මැණික් පු‍ටුව කැළණි දාගැබ තුල ඇතැයි පවසන්නේ 'මැණික්පු‍ටුව' සහ 'මැණික්මණ්ඩපය' යන වචන පටලවාගැනීම නිසා බව දැනගැනීමට ලැබුනා.
ඔබ ඩෙල්ෆ් දූපතේ සංචාරය කරනවා නම්, ලන්දේසි බලකො‍ටුවක්, ආදම්ගේ යැයි විශ්වාසකරන විශාල අඩි සලකුණක්,ශිලාමය පරෙවි කුලුනක් ,හිරිගල් නිර්මාණ ,දැවැන්ත බැබෝ ගසක් සහ කැලෑ අශ්වයන් දැක ගැනීමට හැකිබව දැනගැනීමට ලැබුනා.

හොඳයි. අපි අපේ යාපන සංචාරයේ තුන්වන දිනය පටන් ගනිමු. මේ තියෙන්නේ යාපන කෞතුකාගාරය. කදුරුගොඩින් හා යාපනයේ වෙනත් ප්‍රදේශ වලින් හමුවූ පෞරාණික භාණ්ඩ රාශියක් මෙහි තැන්පත් කොට තිබෙනවා. ඒ වගේම තල් ලීයෙන් නිමවූ කැටයම් සහිත ඉපැරණි දැව නිර්මාණ කිහිපයක් මෙහි ප්‍රදර්ශණයට තබා තියෙනවා. 1978 වසරේදී ආරම්භ කරන ලද මේ කෞතුකාගාරය අඟහරුවාදා හැර අනිකුත් දිනවල උදෑසන 8 සිට සවස 4.45 දක්වා නරඹන්නන්ට විවෘත වෙනවා.
අපේ ඊලඟ ගමනාන්තය උනේ යාපනය ලංදේසි බලකො‍ටුව. ලංදේසි බලකො‍ටුව ලෙස හැඳින්වුනත් මෙය මුලින්ම ඉදිකරල තියෙන්නේ පෘතුගීසීන් විසින්. ඒ වර්ශ 1619 දී. අනතුරුව 1658 දී ලංදේසීන්ට නතුවන යාපනය කො‍ටුව ඔවුන් අද පවතින තත්වයට විශාල කර ඉදිකරනවා. පංචාශ්‍රාකාර හැඩයෙන් යුතුව අක්කර 62ක් පුරා මෙය පැතිර පවතිනවා. ක්‍රි. ව. 1795 දී ඉංග්‍රීසීන් අතට පත්වෙන යාපනය කො‍ටුව ඔවුන් විසින් යුධ හා පරිපාලන මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පවත්වාගෙන ගිහින් තියෙනවා. 


ඉහළ වම් ඡායාරූපයේ තියෙන්නේ යාපනයේ සුප්‍රසිද්ධ රියෝ අයිස්ක්‍රීම් වෙලඳසල. රසවත් අයිස්ක්‍රීම් එකක් ඉතා අඩු මුදලකට රස බැලීමට මෙය කදිම ස්ථානයක්. ඉහල දකුණු ඡායාරූපයේ තියෙන්නේ ජෙනරාල් ඩෙන්සිල් කොබ්බෑකඩුව ස්මාරකය.
දින තුනක සාර්ථක සංචාරයකින් පසුව අපි නැවත තල් රුප්පාවෙන් පොල් රුප්පාවට පැමිණීමට පිටත් උනා. එහිදී අපි A32 මාර්ගය ඔස්සේ පූනරින් දක්වාත් එතැනින් පරන්තන් දක්වාත් පැමිණීමට තීරණය කලා. පහල වම් ඡායාරූපයේ දැක්වෙන්නේ ඒ අතරතුර මුන ගැසෙන සංගුපිටි පාලම. දකුණු ඡායාරූපයේ තියෙන්නේ පුනරීන් බලකො‍ටුව. මෙය ඉදිකර ඇත්තේ ක්‍රි. පූ. 1770 තරම් ඈත වකවානුවක බව සඳහන් උනා. යාපනය කො‍ටුව තරම් විශාල නොවූවත් මෙයත් පෘතුගීසීන් විසින් සාදන ලදුව, පසුව ලන්දේසීන් අතටත් අවසානයේ ඉංග්‍රීසීන් අතටත් පත්වී තිබෙනවා. 1991දී LTTE ග්‍රහණයට නතුවුනු පුනරීන් බලකො‍ටුව ත්‍රස්තවාදය පරාජය කල 2009 වසර වන තෙක්ම කොටි බලකො‍ටුවක් ලෙස පැවතුනා.




පරන්තන් වලින් A9 මාර්ගයට පිවිසුනු අපි එතැනින් A35 මාර්ගය ඔස්සේ පුදුකුඩියිරුප්පු බලා පිටත් උනා. මේ තියෙන්නේ පුදුකුඩියිරුප්පු යුධ ස්මාරකය. දශක තුනකට අධික කාලයක් මවුබිම වෙලාගත් කුරිරු යුධ ශාපයෙන් රට මුදාගත් බව මේ ස්මාරකයෙන් සංකේතවත් කෙරෙනවා. ඒ අසල පිහිටි තොරතුරු මධ්‍යස්ථානයෙන් යුද්ධයේ ජයග්‍රාහී ගමන්මග පිලිබඳ තොරතුරු ‍රැසක් සිතියම් ආශ්‍රයෙන් විස්තර කෙරෙනවා. පුදුකුඩියිරුප්පුවලට සමුදුන් අපි ඔඩ්ඩුසුඩාන් හරහා පුලියන්කුලමෙන් නැවත A9 මාර්ගයට සේන්දු උනා. නැවත හමුවෙන තුරු සමුගන්නට අවසරයි. සමුගන්න පෙර කපුගේ ශූරීන්ගේ 'උතුරු කොනේ' ගීතයේ කොටසක් මෙසේ සටහන් කර තබන්නම්.
"කොතැනක සිටියත් ඉපැදුණු මියයන බිම එකනේදෝ
ඒ බිම එක් වී සුරකින යුතුකම අප සතු නේදෝ"
read more "පොල් රුප්පාවෙන් තල් රුප්පාවට"

Tuesday, April 23, 2019

දන්නෝ බුදුන්ගේ ශ්‍රී ධර්මස්කන්ධා


දන්නෝ බුදුන්ගේ ශ්‍රී ධර්මස්කන්ධා
පේවී රකිති සොඳ සීලේ නිබන්දා//
ක්ලේශ නස්නා භික්ෂූ ඇත්තේය බෝ සේ//
රහතුන් නිවසනා පායා ප්‍රකාශේ//

සිංහල ගීත සාහිත්‍යයේ බිහිවුනු විශිෂ්ටතම පුර වැයුම ආරම්භවන්නේ එහෙමයි. ඍද්ධියෙන් යන රහතුන් සිටි, ඕලු, නෙළුම්, මානෙල් ආදියෙන් පිරුණු, සේරුන් පීනන පොකුණුවලින් සමන්විත වූ අනුරාධපුරය ජෝන් ද සිල්වා ශූරීන් විසින් මිහි පිට දෙව්ලොවකට උපමා කරනවා. යමු මාත් එක්ක ඒ දෙව් ලොවේ සංචාරය කරන්න.

[සැ. යු: පෙර දවසක මම ඔබව අටමස්ථානයේ වන්දනා ගමනක් එක්ක ගියා මතක ඇතැයි සිතමි. ඒ නිසා අද මම ඔබව ‍රැගෙන යන්නේ අනුරාධපුරය තුල අටමස්ථාන වලට අයත් නොවන නටඹුන් දැක බලා ගැනීමට.]


මේ තියෙන්නේ ඉසුරුමුණි විහාරය හා කෞතුකාගාරය. අනුරාධපුරයේ සිද්ධස්ථාන අතුරින් වඩාත්ම ආකර්ෂණීය ස්ථානය ලෙස මා හඳුනාගත්තේ ඉසුරුමුණිය. මිනිසා සහ අශ්ව හිස, දිය කෙලින ඇතුන්,  දු‍ටුගැමුණු රජ පවුල, ඉසුරුමුණි පෙම්යුවල ආදී බොහෝ කලා නිර්මාණ ඔබට මෙහිදී දැක ගැනීමට පුලුවන්.
මේ තියෙන්නෙ ඉසුරුමුණිය පි‍ටුපසින් ඇති තිසාවැව් බැම්මේදී මගේ කැමරා කාචයේ සටහන් වූ දසුනක්.
ඉසුරුමුණියට දකුණු දෙසින් ඇත්තේ රන්මසු උයන. දු‍ටුගැමුණු රජතුමාගෙ පුත් සාලිය කුමරුට අශෝකමාලා හමුවී ඇත්තේ මෙහිදීයි. මේ තියෙන්නේ එකී රාජකීය උයනේදී මගේ කැමරාව ක්‍රියාත්මක වූ ආකාරයයි. පහල මැද ඡායාරූපයේ දැක්වෙන්නේ විශ්ව චක්‍රය නමින් හඳුන්වන සංකේත සටහන. ලෝකයේ පැරණිම සිතියමක් ලෙස මෙය අනුමාන කරනවා. මෙය ලෝක ධර්මතාවය පිලිබඳ බෞද්ධ සටහනක් බවටත් මහායාන තන්ත්‍රිකයන්ගේ යන්ත්‍රයක් බවටත් භාවනා කිරීමට යොදා ගත් රූ සටහනක් බවටත් වූ විවිධ මත පවතිනවා. ඊලඟ සේයාරුවේ දැක්වෙන්නේ එය ඉදිරිපිට යෝගී ක්‍රියාකාරකමක නිරතවෙන තරුණ පරිභ්‍රාජකයින් දෙදෙනෙක්.
ඉසුරුමුණි කෞතුකාගාරයට අමතරව, අනුරාධපුරයේ තවත් ප්‍රධාන කෞතුකාගාර 3ක් දැකගැනීමට ලැබුනා. පහල වම් කෙලවරේ තියෙන්නේ අනුරාධපුර ප්‍රධාන කෞතුකාගාරය. ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු හේතුවෙන් එහි ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ල මේ දිනවල වසා දමා තිබෙනවා. පහල මැද ඇත්තේ ඊට ඔබ්බෙන් දැකගැනීමට ලැබුනු ජන කෞතුකාගාරය. පහල දකුණු කෙලවරේ තියෙන්නේ අභයගිරි කෞතුකාගාරය.




දැන් අපි යමු වෙස්සගිරියට. වෙස්සගිරිය කියන්නේ මිහිඳු හිමිගෙන් පැවදි බව ලැබූ 500ක් භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩ සිටි පින්බිමක්. විවිධ රජවරුන් අතින් පසුකාලීනව ප්‍රතිසංස්කරණය වුනු වෙස්සගිරියේදී සෙල් ලිපි සහිත ලෙන්, පබ්බත විහාරයක නටඹුන්, බෝධිඝර, උපෝසථාඝර, චෛත්‍යක නටඹුන් ආදී බොහෝ පුරා වස්තු දැකගැනීමට ලැබුනා.


වෙස්සගිරියෙන් සමුගත් අපේ ඊලඟ නැවතුම උනේ රත්නප්‍රාසාදය. කණිට්ඨතිස්ස රජු කරවූ පොහොය ගෙයක් මත ඉදිකෙරුනු මෙය 7-10 සියවස් අතර කාලයට අයත් වෙනවා. එදවස පස් මහල් ප්‍රාසාදයක් වූ මෙය හඳුනාගෙන ඇත්තේ අභයගිරිවාසී භික්ෂූන් මසකට දෙවරක් ‍රැස්වී තම වැරදි කමා කරගත් ස්ථානයක් ලෙසයි. රත්නප්‍රාසාදයේ දොර‍ටුව අද්දර මේ මුරගල සහ කොරවක්ගල දක්නට ලැබෙනවා. මෙය ලංකාවේ කලාත්මකම මුරගල ලෙස සැලකෙනවා. පුන්කළසක් ‍රැගත් නාගරාජ පිලිරුව සශ්‍රීකත්වය විදහා පාද්දී ඊට ඉහලින් මකර කටින් පිටවෙන පෙම් යුවලක් පෙන්නුම් කරනවා. මෙය ප්‍රජනනය හෝ ලෞකික සැප යනු මකර කටට පිවිසීමක් ලෙස හෝ අර්ථ නිරූපණය කරනවා.
රත්නප්‍රාසාදයට මදක් පි‍ටුපසින් ඇත්තේ මෙන්න මේ සඳකඩපහණ. සෙනරත් පරණවිතානයන්ට අනුව ලංකාවේ කලාත්මකම සඳකඩපහණ මෙයයි. පලාපෙතිවලින් ලෝකයේ ගිනිගත් ස්වරූපයද, සිව්පාවුන්ගෙන් ජාති, ජරා, ව්‍යාධි හා මරණද, ලියවැලින් තණ්හාවද, හංසයන්ගෙන් සාධු ජනයාද, කුඩා ලියවැලෙන් තණ්හාව හීන වීමද, පද්මයෙන් විමුක්තියද නිරූපණය වෙනවා.
පෙර සඳහන් කල සඳකඩපහණට පසු ලංකාවේ කලාත්මක අතින් දෙවන ස්ථානය ගන්නේ මෙන්න මේ සඳකඩපහණ. මෙය පිහිටා තිබුනේත් පෙර කී සඳකඩපහණ ආසන්නයේමයි.හොඳින් බලන්න. පොලොන්නරු යුගයේ සඳකඩපහණ තුල දක්නට නොමැති ගවයා මේ සඳකඩපහණ තුල දක්නට ලැබෙනවා. හින්දු බලපෑම නිසා පොලොන්නරු යුගයේ සඳකඩපහණින් ගවයා ඉවත් වූ බව ඔබ අසා ඇති. මෙකී සඳකඩපහණට ඉහලින් ඇති පියගැටපෙලේ තිබූ වාමන රූප මගේ සිත් ගත්තා.

ඉන්පසු අපේ නැරඹුම් ස්ථාන වුනේ සමාධි පිලිමය සහ කූට්ටම් පොකුණ. පෙර ලිපියේත් සඳහන් කල නිසා මේ පුරාවස්තු ද්විත්වය ගැන වැඩියමක් නොකියා සිටින්නම්. කූට්ටම් පොකුණ ක්‍රි.ව. 7-9 අතර කාලයේදී අභයගිරිවාසී භික්ෂූන්ගේ පැන් පහසුව සඳහා ඉදිකර ඇති බව පමණක් සඳහන් කර තබන්නම්.

අඩවන් වූ දෙනෙතින් ගලනා...
මෙත් මුදිතා කරුණා ධාරා//
සමාධි පිලිමයට ඔබ්බෙන් දිස්වූ මේ බෝධිඝරය මගේ සිත් පැහැරගැනීමට සමත් වුනා. විතර්ක මුද්‍රාවෙන් යුක්ත වූවා යැයි සැකකෙරෙන මෙය 6-8 අතර සියවස් වලට අයත් වූවක්. ඇතැම්හූ මෙය දෙවන සමාධිය ලෙස වරදවා වටහාගෙන ඇති බව දැනගැනීමට ලැබුනා.

අනුරාධපුර පුරාවස්තු අතර සැරිසැරීමේදී පධානඝර කීපයක නටඹුන් දක්නට ලැබුනා. පතනගල, පියන්ගල ආදී නම්වලින් හැඳින්වෙන මේ ආරාම විශේෂය භාවනායෝගී භික්ෂූන්වහන්සේලා උදෙසා නිර්මාණය කර තිබෙනවා. දිය අගලකින් වටවුනු ද්විත්ව ගොඩනැගිලි ලෙස එදා මේවා ඉදිවී තිබෙනවා. ආරාම තුල කැටයම් හෝ මූර්ති නොතිබූ බව සඳහන් වුවත්, වැසිකිලි හා කැසිකිලි අලංකාර කැටයමින් සරසා ඇති අයුරු දක්නට ලැබුනා. පහල ඡායාරූප වල දැක්වෙන්නේ පධානඝරයක නටඹුන්.


මේ තියෙන්නේ ගල්පාලම. අනුරාධපුරයේ සිට උතුරු ප්‍රදේශයට යාමට මල්වතු ඔයට ඉහලින් ඉදිවූ පාලමක් ලෙස මෙය හඳුනාගෙන තිබෙනවා.

පහල වම් ඡායාරූපයෙන් ඔබ දකින්නේ විජයබා මාලිගය. ක්‍රි. ව. 1073 දී චෝල පාලනයෙන් රට බේරාගත් පළමුවෙනි විජයබාහු රජතුමා විසින් අනුරාධපුරයේදී තම රාජාභිෂේකය සඳහා ඉදිකල තාවකාලික දෙමහල් මන්දිරයක් ලෙස මෙය හැඳින්වෙනවා.  පසුකාලීනව මෙතුමා පොලොන්නරුව සිය අගනුවර කරගෙන තිබෙනවා. පහල දකුණු ඡායාරූපයේ දැක්වෙන්නේ මාර්ගයේ අනිත්පස පිහිටි ගොඩනැගිලි කොටසක්. මෙය මාලිගයේ ද්වාර මණ්ඩපය ලෙස හඳුනාගෙන තිබෙනවා.


මානෙල් නෙළුම් හා ඕලු පුෂ්පාදී…
ඇත්තේ පොකුණුවල බෝ ජල පෑදී…

මේ සේයාරුවේ දැක්වෙන්නේ ඇත් පොකුණ හෙවත් මාස්පොත පොකුණ. ලංකාවේ විශාලතම පොකුණ ලෙස සැලකෙන්නේ මෙයයි. මෙයත් අභයගිරිවාසී භික්ෂූන්වහන්සේලාගේ පැන් පහසුව සඳහා ඉදිකර තිබෙනවා.



අනුරාධපුර පූජාභූමිය කියන්නේ නටඹුන් නගරයක්. බැලූ බැලූ අත දිස්වෙන්නේ අපේ අතීත උරුමය. පයට පෑගෙන වැලිකැටයක් ගානේ කියාපාන්නේ ඒ අතීත ශ්‍රී විභූතිය. මේ ලිපියට පාදක උනේ ඒ ප්‍රෞඩ ඉතිහාසයේ ඉතා කුඩා කොටසක් පමණයි. අනුරාධපුරය වන්දනා කරන්න එන බොහෝ බැතිමතුන් අටමස්ථාන වන්දනාවෙන් සෑහීමකට පත්වෙනවා. ඔවුන් මෙකී නටඹුන් දැකබලා ගැනීමට දක්වන්නේ ඉතා අඩු අවධානයක්. බොහෝ විට එයත් ඉසුරුමුණියට, කූට්ටම්පොකුණට සහ සමාධි පිලිමයට පමණක් සීමා වෙනවා. එය එසේ නොවිය යුතු බව මගේ අදහසයි. තවත් දිනක් හෝ දෙකක් අනුරාධපුරයේ නැවතී මෙකී නටඹුන් දැකබලා ගන්නා ලෙස මම ඔබට යෝජනා කරනවා. තවත් රසබර ලිපියකින් නැවත හමුවෙනතුරු, සමුගන්නම් අදට. සුභ දවසක් ඔබට.

*********************************************************************************
ප.ලි : මගේ බ්ලොග් සම්ප්‍රදායෙන් පිට ගිහින් මේක කියන්න හිතුනා. සමහරු අනුරාධපුරේ එන්නේ හුදෙක්ම විනෝද චාරිකාවක් විදියට විතරයි. මත්පැන් උගුරක් තොලගෑමත්, වැවක නෑමත්, වැව් මාලුකෑල්ලක රස බැලීමත් හැරුණු කොට වෙනත් කිසිඳු අරමුණක් ඔවුන්ගේ නෑ. කාපු බිස්කට් පැකැට්‍ටුව හෝ ඉඳුල් පාර්සලය, එතනම දමා යන්නේ ඒකයි. පරිසරය වනසන සිදුවීම් රාශියක් මම දු‍ටුවා. ඉන් මගේ කැමරාවේ සටහන් වුනු සිදුවීම් කීපයක් පමණක් පෙන්වන්නම්. වම් ඡායාරූපයේ දැක්වෙන්නේ වෙස්සගිරි සෙල් ලිපි අතරින් මතුවුනු නූතන සෙල් ලිපියක්. මැද ඡායාරූපයේ දැක්වෙන්නේ කසල පිරුණු තවත් එක් කුණු ඇළක් නෙවෙයි. විශ්වාසකරන්න. මේ ඔබ දකින්නේ කූට්ටම් පොකුණේ ජලය විශවී මසුන් මැරී ඇති ආකාරයයි. දකුණු ඡායාරූපයේ දැක්වෙන්නේ තිසාවැව අද්දර කුණු දමන්න එපා යැයි සඳහන් වුනු පුවරුවක් පාමුල කුණු දමා තිබුණු ආකාරය.



මම ඉතා අහිංසක ඉල්ලීමක් කරන්නම්. මේ නටඹුන් දැකීමෙන් අපේ අතීත ශ්‍රී විභූතිය ගැන හැඟීමක්, ආවේගයක් ඇති නොවේ නම්, හිරිගඩු නොපිපේනම්, මයිල් කෙලින් නොවේනම්, ඔබේ විනෝදචාරිකාවට අනුරාධපුරය ‍තෝරා ගන්න එපා.

read more "දන්නෝ බුදුන්ගේ ශ්‍රී ධර්මස්කන්ධා"